ACIBADEM BAKIRKÖY HASTANESİNDE DAMAR YOLU AÇMA PROBLEMİNE YÖNELİK VEN GÖRÜNTÜLEME SİSTEMİ KULLANIM TECRÜBELERİNİN PAYLAŞIMI  


ACIBADEM BAKIRKÖY HASTANESİNDE DAMAR YOLU AÇMA PROBLEMİNE YÖNELİK VEN GÖRÜNTÜLEME SİSTEMİ KULLANIM TECRÜBELERİNİN PAYLAŞIMI
 
*Ayşe Cengiz, **Arzu San, ***Demet San

*Acıbadem Bakırköy Hastanesi Hemşirelik Hizmetleri Müdürü
**Acıbadem Bakırköy Hastanesi Sorumlu Hemşire
***Acıbadem Bakırköy Hastanesi Klinik Eğitim Hemşiresi

ÖZET
Damar yolu açma problemi özellikle pediyatri, kilo problemi olan, dehitrate ve kemoterapi alan hastalarda yaşanmaktadır. Bu problemi en aza indirmek için Acıbadem Bakırköy hastanesinde ven görüntüleme olanağı sağlayan, kızıl ötesi ışınlarla çalışan Veinviewer cihazı kullanılmaya başlanmıştır.
Bu cihazın kullanımı konusunda hemşire, hasta ve hasta yakınlarının görüşleri alınmıştır. Genel olarak cihaz kullanılmadan önce, hemşireler cihazın kullanımına yönelik tedirginlik yaşadıklarını belirtirken kullanım sonrası, cihazın kullanımının kolay olduğu, damar yolu açma işleminin daha başarılı sonuçlandığına yönelik görüşlerini belirtmişlerdir. Hasta ve hasta yakınları da kullanılan cihazdan memnun olduklarını belirtmişlerdir.

GİRİŞ
Periferik damar yolu açılması tüm sağlık çalışanlarınca uygulanan en temel girişimlerden biridir. İntravenöz uygulamalar yetkinlik gerektiren işlemler arasında olup hemşirelerin zaman içersinde geliştirdiği bir beceridir ve başarılı bir girişim için vasküler anatomi iyi bilinmelidir. Çocuk, kilo problemi olan, kemoterapi almış hastalarda intravenöz uygulamalar deneyim ve yetkinlik gerektirmekte olup her dönem hemşirelerin sorun yaşayabileceği görülmektedir (1).
Hastada masif ödem, yanık, travma, skleroz, flebit, selülit, ekstremite yaralanmaları veya trombozis varsa damar yolu açılma işlemi daha da zorlaşmaktadır. Ayrıca mastektomili hastalar ve fistül mevcudiyeti damar yolu belirlemede sağlık çalışanı için sorun yaratır. Kalıcı damar yolu için tercihen üst ekstremitede elin dorsal yüzündeki venler kullanılmaktadır. Normal periferal intravenöz damar yolları en iyimser koşullarda 48 saatte bir değiştirilmesi gerektiği düşünüldüğünde her yeni damar yolu açılma işleminin hasta ve yakınlarında travmaya yol açtığı unutulmamalıdır. Ayrıca periferik damar yolu açma işlemi yeterli deneyimi olmayan sağlık çalışanları içinde anksiyeteye neden olmaktadır (2).
 
Son iki yıldır ven görüntüleme sistemleri geliştirmek üzere çalışmalar yapılmaktadır. Veinviewer kızıl ötesi ışınlarla çalışan bir cihazdır (Resim-1). Damar yapısını , izlediği yolu birebir ölçülerle net bir şekilde gösterme özelliğine sahiptir (Resim-2). Bu özellikleri ile sağlık çalışanlarının hangi damar yolunu tercih etmesi konusunda yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır (3).
 
Acıbadem Bakırköy Hastanesi’nde Veinviewer Cihazının Kullanılmaya Başlanması
Bakırköy Acıbadem Hastanesinde hasta şikayet sistemi incelendiğinde 2007 yılı içerisinde hemşireliğe ait şikayetler içinde damar yolu açılmasında yaşanan sorunlara bağlı iletilen şikayetlerin oranının %22 olduğu tespit edilmiştir. Bu şikayetlerin çoğunluğunu çocuk hastaların oluşturduğu görülmektedir. Ebeveyn stresi, çocukta korkuya bağlı ajitasyon, damar yolu seçeneğinin azlığı, hemşirenin tecrübe düzeyi gibi bir çok etken bir araya geldiğinde uygulama sırasında sorun yaşanmasına neden olmaktadır.
Damar yolu açılmasına yönelik şikayetlerin varlığı üzerine iyileştirme çalışmalarına başlanmıştır. Bu doğrultuda yapılan araştırmalar sonucunda damar görüntüleme cihazı kullanımı gündeme gelmiştir. Cihazın kullanım eğitimi üç hemşireye verilmiş ve bir sorumlu hemşire tarafından da kullanımları gözlemlenmiştir. Veinviewer damar görüntüleme cihazı damar yolu açılması açısından sorunlu olduğu düşünülen onkoloji hastaları ve pediatrik hasta grubu başta olmak üzere yatan hasta, laboratuvar kan alma ve kemoterapi bölümlerinde toplam 50 hastada kullanılmıştır. Ven görüntüleme sistemi ile damar yoluna girilen hastaların 29 u erişkin 21 i çocuk hasta grubundan oluşmaktadır. Erişkin hastaların 5 tanesi obes, 1 tanesi kaşektik hasta iken çocuk hastaların 3 tanesi düzenli kemoterapi uygulaması için gelen hastadır.Cihaz kullanımı sonrası hemşirelerin, hasta ve hasta yakınlarının görüşleri sözel olarak alınmıştır.

Veinviewer Cihazını Kullanan Hemşirelerin Görüşleri

1. Kullanımdan Önce
• Cihazla damar yapısı kolaylıkla görüldüğü halde damara girişin olumsuz olduğu durumlarda  hasta ve yakınlarının hemşireye tepki gösterebileceği
• Cihazdan alınan damar yapısı görüntüsü ile gerçek damar boyutunun birebir aynı değilse kullanılacak iğnenin kalınlığının başarıyı etkileyebileceği
konularında tedirginliklerini ifade etmişlerdir.

2. Kullanımdan Sonra
• Palpasyonla hissedilmeyen damar yollarının gözle görülür hale geldiği
• Derinde olan ve görülemeyen damarların yerinin saptanmasının kolay olduğu
• Erkek hastalarda tüylü yüzeyde görüntü alınabildiği
• Damarın dallarını ve birleşim yerlerini gösterdiği
• Damar kalınlığını gösterdiği için uygun kataterin seçebilme olanağı olduğu
• Zaman tasarrufu sağladığı
• Çocuk ve geriatrik hastalarda damar yolu bulunması sırasında hemşirenin özgüvenini artırdığı
• Hasta ve hasta yakınlarının korkusunu giderdiği
• Cihazın hasta ve hasta yakınlarının ilgisini çektiği
• Ayarının otomatik olarak yapılabildiği
• Cihazın kullanımının ve taşınabilirliğinin kolay olduğunu belirtmişlerdir.

Ayrıca cihazı ilk kez kullanan deneyimli hemşireler “ palpe ederek damara girmeyi tercih ettiklerini” ifade etmiş olmalarına rağmen birkaç hastada kullandıktan sonra damarı görerek girmeye alıştıkları gözlemlenmiştir. Böyle bir cihazın kullanımı hemşirenin damar yoluna girme başarısını artırmıştır.

Veinviewer Cihazını Kullanılan Hasta ve Hasta Yakınlarının Görüşleri
• Bu konuda teknolojik bir cihazın kullanılmasını ve damar yapılarını görebiliyor olmalarını ilginç bulduklarını,

.Kan alma işleminin ilk seferde başarıyla sonuçlanmasından ötürü memnun kaldıklarını belirtmişlerdir.

KAYNAKLAR
1. Korgün, K. Pediatrik Hematolojik Malignitelerde Damar Yolu Sağlanması, 9.Mezuniyet Sonrası Eğitim Kursu Notları, University of Texas Southwestern Medical Center, ABD.
2. Çete,Y. (2004) Travmada Girişimler ders notları, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı, Antalya, 23-29.
3. Veinviewer: A revolutionary new tool for phlebologist, http://www.evlt.com/content/products/vein-viewer.jsp, 04.10.2007.