Turnikenin 1 Dakikadan Uzun Süre Takılı Kalması Sonuçları Değiştirebilir
Turnikenin bir dakikadan uzun süre takılı kalması, hemokonsantrasyona neden olarak potasyum, kalsiyum, total protein ve hematokrit gibi bazı laboratuvar parametrelerinde yalancı yüksekliğe yol açabilir. Bu nedenle damar belirlendikten sonra turnikenin gevşetilmesi, doğru sonuçlar elde edilmesi açısından önemlidir.
Hastanın Yumruğunu Sürekli Sıkıp Açması
Kan alma sırasında hastanın yumruğunu tekrar tekrar sıkması, kas hücrelerinden potasyum salınımını artırarak yalancı hiperkalemiye yol açabilir. Bu nedenle hastaya yumruğunu sıkmaması veya yalnızca hafifçe kapalı tutması gerektiği söylenmelidir.
Aç Kalmak, Susuz da Kalmak Anlamına Gelmez
Bazı hastalar “aç kalmak” talimatını yanlış yorumlayarak sıvı alımını tamamen kesmektedir. Yetersiz hidrasyon, damarların büzüşmesine, kan alımının zorlaşmasına ve hemoliz riskinin artmasına neden olabilir. Su içilmesine izin verilmesi, hem işlem kolaylığı hem de numune kalitesi açısından önemlidir.21
Yanlış Tüpe Alınan Kan, Numune Redlerinin En Sık Nedenlerindendir
Kan alma tüplerindeki katkı maddeleri, analiz sonuçlarını doğrudan etkiler. Yanlış tüpe alınan örnekler, hatalı sonuçlara ve testlerin tekrarlanmasına yol açar. Bu durum hasta güvenliğini olumsuz etkilediği gibi iş yükünü de artırır.
Tüp Sırasına Uyulmaması Çapraz Kontaminasyona Yol Açabilir
Kan alma sırasında tüplerin önerilen sıraya göre doldurulmaması, katkı maddelerinin diğer tüplere bulaşmasına neden olabilir. Bu durum özellikle koagülasyon ve biyokimya testlerinde ciddi sonuç hatalarına yol açabilir.
Morlukların En Sık Nedeni Yetersiz Basınç Uygulanmasıdır
Kan alma sonrası damara yeterli süre basınç uygulanmaması, hematom gelişme riskini artırır. Özellikle yaşlı bireylerde ve antikoagülan kullanan hastalarda işlem sonrası basınç süresi daha da önemlidir.
Kan Alma Sonrası Kolu Ovuşturmak Morluğu Artırır
Kan alma sonrası kolun ovuşturulması, damar dışına sızan kan miktarını artırarak morluk oluşumuna neden olabilir. Hastaların bu konuda bilgilendirilmesi, komplikasyonların önlenmesine katkı sağlar.
Alınan Numune Örneklerinin Etiketlenmesi
Numunelerin hasta başında etiketlenmemesi, kimlik karışıklıklarına ve ciddi hasta güvenliği sorunlarına yol açabilir. Etiketleme işlemi, kan alımından hemen sonra ve hasta yanında yapılmalıdır.
Hemoliz, En Yaygın Preanalitik Hata Türüdür
İnce iğne kullanımı, kanın hızlı çekilmesi veya tüpe hızlı aktarılması hemolize neden olabilir. Hemolizli örnekler özellikle potasyum, LDH ve AST gibi test sonuçlarını etkileyerek yanlış klinik değerlendirmelere yol açabilir.
Tekrar Kan Alımı Hasta Memnuniyetini Azaltır
Preanalitik hatalar nedeniyle numunenin reddedilmesi, hastanın tekrar kan vermesine neden olur. Bu durum hasta memnuniyetini düşürürken, sağlık çalışanlarının iş yükünü artırır. Doğru teknik ve farkındalık, tek seferde güvenilir sonuç elde edilmesini sağlar.
Kaynaklar:
- Balık, A.R., Yücel, C., Sertoğlu, E., Cömertpay, E., Özgürtaş, T. (2025). Comparison of blood collection with injector and venipuncture adapter in terms of hemolysis and test results. Journal of Society for Analytical Health, 5(1), 1–9.
- Dündar, B., Elgörmüş, Y., Bozkurt, F., Halıpcı, H.N. (2024). Tıbbi laboratuvarlarda preanalitik süreç takibinin önemi. Atlas Journal of Medicine, 4(11), 130–136.
- Iqbal, M.S. (2023). Preanalytical errors in a hematology laboratory. Diagnostics, 13(4), 591. https://doi.org/10.3390/diagnostics13040591
- Şenol, Ş. (2025). Preanalytical errors in pediatric blood sampling: A systematic review. Turkish Journal of Biochemistry, 50,183-189
- World Health Organization. (2023). WHO guidelines on blood sample collection and handling: Best practices. World Health Organization.
Hazırlayan: Ayşe Altay Boz
Acıbadem Kent Hastanesi
Kan Alma Klinik Eğitim Hemşiresi