Türkiye’de sağlık teknolojileri alanında önemli bir adım atıldı. 5G altyapısı kullanılarak gerçekleştirilen “Uzaktan Robotik Cerrahi” uygulaması, iki farklı merkez arasında eş zamanlı bağlantı kurularak başarıyla tamamlandı. “Telecerrahi” olarak adlandırılan bu yöntem, cerrahların coğrafi sınırları aşarak farklı şehir, ülke hatta kıtalardaki hastalara müdahale edebilmesinin önünü açıyor.
İlk uygulama Acıbadem Üniversitesi ile Acıbadem Maslak Hastanesi arasında gerçekleştirildi. Ataşehir’de bulunan üniversitenin CASE – İleri Düzey Medikal Simülasyon ve Eğitim Merkezi’ndeki robotik cerrahi sistemi ile Sarıyer’deki hastanedeki sistem eş zamanlı olarak birbirine bağlandı. Operasyon sırasında cerrahın yaptığı hareketler anlık olarak diğer merkezdeki robotik kollara aktarıldı.
Acıbadem Üniversitesi Maslak Hastanesi Minimal İnvaziv ve Robotik Üroloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ali Rıza Kural, Acıbadem Üniversitesi CASE – İleri Düzey Medikal Simülasyon ve Eğitim Merkezi Direktörü Doç. Dr. Mehmet Emin Aksoy’un katkılarıyla gerçekleştirilen bu operasyon, ‘uzaktan robotik cerrahi’nin ‘şimdilik’ tıpta gelinen son nokta olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Deneysel ve eğitim amaçlı gerçekleştirilen uygulamada, robotik cerrahi sistemi üzerinden bir denek hayvanında prostat ameliyatı yapıldı. Operasyon, yüksek hızda görüntü aktarımı ve 1 milisaniyenin altına düşen gecikme süresi sayesinde sorunsuz şekilde tamamlandı.
Uzmanlara göre 5G teknolojisi, telecerrahinin güvenilirliğini önemli ölçüde artırıyor. Yüksek veri aktarım hızı ve düşük gecikme sayesinde cerrahın hareketleri neredeyse anında karşı tarafa iletiliyor. Bu da uzaktan yapılan ameliyatların hassasiyetini ve güvenliğini üst seviyeye taşıyor.
Prof. Dr. Ali Rıza Kural uzaktan ameliyat teknolojisinin kökeninin yaklaşık 35-40 yıl öncesine, NASA tarafından geliştirilen sistemlere dayandığını belirtti. Kural, teknolojinin özellikle iletişim altyapısındaki gelişmeler sayesinde bugünkü seviyeye ulaştığını ifade etti.
Acıbadem Üniversitesi CASE – İleri Düzey Medikal Simülasyon, Endoskopik ve Robotik Cerrahi Eğitim Merkezi Direktörü Doç. Dr. Mehmet Emin Aksoy’da bu teknolojinin hem hasta hem de hekim açısından üç önemli avantajı olduğuna dikkat çekti. “Hastaların nerede olursa olsun istedikleri cerraha ulaşabilmeleri, ‘telementoring’ yöntemi ile bir cerrahın başka bir cerraha uzaktan destek verebilmesi ve hocaların bulundukları yerden ayrılmadan cerrahlara uzaktan eğitim verebileceklerini” iletti.
Telecerrahinin tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri ise 2001 yılında Fransız cerrah Jacques Marescaux tarafından gerçekleştirilen ve tıp literatürüne “Lindbergh Operasyonu” olarak geçen operasyon oldu. New York’tan Paris’teki bir hastaya yapılan bu ameliyat, o dönemde internet hızındaki yetersizlik nedeniyle gecikme sorunlarıyla karşılaşmıştı.
Günümüzde ise 5G ve fiber optik altyapı sayesinde bu gecikmeler milisaniyeler seviyesine indirildi. Uzmanlar, bu gelişmenin sağlık hizmetlerine erişimi kökten değiştirebileceğini ve gelecekte uzaktan ameliyatların yaygınlaşacağını vurguluyor.
